Theo đó, kế hoạch đã xác định các mốc thời gian thực hiện để đẩy nhanh tiến độ triển khai 34 dự án đầu tư công trọng điểm trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2023 – 2025. Trong đó, đối với 17/23 dự án thuộc danh mục dự án trọng điểm ưu tiên thực hiện giai đoạn 2023 – 2025, kế hoạch đã xác định cụ thể mốc thời gian thực hiện các bước: Lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi/báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư; lập báo cáo nghiên cứu khả thi; lập, thẩm định, phê duyệt, thực hiện các dự án thành phần bồi thường, giải phóng mặt bằng, xây lắp…; thời gian khởi công và hoàn thành dự án. Đối với 6/23 dự án còn lại thuộc danh mục dự án trọng điểm ưu tiên thực hiện giai đoạn 2023 – 2025, vì một số lý do như: Chưa hoàn thành thủ tục đất đai; chưa đảm bảo phù hợp với quy hoạch; dự án sử dụng nguồn vốn ODA cấp phát và vốn vay lại Chính phủ, thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ; dự án đang trình Trung ương chấp thuận về cơ chế giao tỉnh Khánh Hòa làm cơ quan chủ quản… nên sẽ được cập nhật, bổ sung vào kế hoạch này sau khi đủ điều kiện lập, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư theo quy định.

Về phần danh mục dự án trọng điểm còn lại không thuộc nhóm ưu tiên triển khai thực hiện giai đoạn 2023 – 2025, bao gồm 11 dự án: Đường Nguyễn Huệ (ĐT.652C), huyện Vạn Ninh; Mở rộng đường Quốc lộ 27C từ nút giao đường Võ Nguyên Giáp đến nút giao liên thông đường bộ cao tốc Bắc – Nam; Đường giao thông trục chính khu tổng hợp Đầm Môn; Đường giao thông ngoài cảng giai đoạn 2; Mở rộng đường giao thông từ Quốc lộ 1A đến cảng Hòn Khói (ĐT.652); Nâng cấp mở rộng ĐT.651D (đoạn Quốc lộ 1 đến tiếp giáp đường cao tốc Bắc – Nam); Nâng cấp mở rộng Tỉnh lộ 1A – ĐT.652B (Quốc lộ 1A – vòng xoay Ninh Diêm); Hồ chứa nước sông Cạn; Hồ chứa nước sông Búng; Kè và đường dọc sông Cái Nha Trang, đoạn qua thị trấn Diên Khánh và xã Diên Phú, huyện Diên Khánh; Đường di sản kết nối Tháp Bà Ponaga và Am Chúa, huyện Diên Khánh sẽ tiếp tục cập nhật, bổ sung vào kế hoạch này theo tiến độ triển khai dự án.

Nguồn dẫn: Tin và ảnh: BẢO ANH/ Cổng thông tin UBND tỉnh Khánh Hòa

Link bài gốc: https://ndt.khanhhoa.gov.vn/vi/tin-tuc-su-kien-dau-tu/day-nhanh-tien-do-thuc-hien-34-du-an-dau-tu-cong-trong-diem-giai-doan-2023-2025-1301

Trong bối cảnh làn sóng COVID-19 lần thứ 4 bùng phát và lan rộng, đẩy mạnh đầu tư công được kỳ vọng trở thành liều thuốc giảm đau cho nền kinh tế.

Hụt hơi đầu năm

Áp lực từ làn sóng COVID-19 vẫn đang khiến nhiều doanh nghiệp lâm vào hoàn cảnh lao đao. Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, trong 6 tháng đầu năm, có 11.700 doanh nghiệp phải rút lui khỏi thị trường mỗi tháng, tương đương gần 400 doanh nghiệp mỗi ngày. Trước tình cảnh dòng chảy kinh tế bị tắc nghẽn ở khắp mọi nơi, đầu tư công được kỳ vọng sẽ là khu vực đầu kéo của nền kinh tế, là liều thuốc giảm đau giúp tăng trưởng GDP đạt được mục tiêu.

Theo dự báo của cơ quan quản lý, trong giai đoạn 2021-2025, giải ngân vốn đầu tư công cứ tăng 1% so với năm trước thì sẽ kéo GDP tăng thêm 0,058%. Không chỉ có tác động trực tiếp, đầu tư công còn có tính lan tỏa và dẫn dắt đến nhiều nhóm ngành liên quan như bất động sản, vật liệu xây dựng, hạ tầng… Theo tính toán của các chuyên gia kinh tế, cứ tăng 1 đồng vốn đầu tư công hiện nay sẽ kéo theo 1,61 đồng vốn đầu tư ngoài nhà nước (bao gồm khối tư nhân và khối FDI), cao hơn 0,19 đồng so với năm 2019.

Trước tính lan tỏa và hiệu quả từ khu vực đầu tư công, Chính phủ đã có những động thái quyết liệt ngay từ đầu năm, kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công giai đoạn 2021-2025 được công bố ở mức 2,5 triệu tỉ đồng, sau đó nâng lên 2,87 triệu tỉ đồng vào ngày 24.5, tăng hơn 43% so với mức 2 triệu tỉ đồng của giai đoạn 2016-2020.

Tuy vậy, theo số liệu của Tổng cục Thống kê, giải ngân đầu tư công trong 6 tháng đầu năm chỉ đạt 171.900 tỉ đồng, mới hoàn thành vỏn vẹn được 36,8% kế hoạch năm. Đáng chú ý, theo số liệu từ Bộ Tài chính tính tới ngày 31.5, giải ngân tại địa phương mới chỉ bằng 1,73% dự toán. Trong đó, mới chỉ có 15/63 địa phương có tỉ lệ giải ngân trên 3% và tới 37/63 địa phương có tỉ lệ giải ngân 0%. Thứ trưởng Thường trực Bộ Tài chính Trần Xuân Hà nhận định, tỉ lệ giải ngân như trên là rất thấp, thấp hơn hẳn tỉ lệ giải ngân 5 tháng đầu năm 2020 (vốn ngân sách Trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách địa phương là 7,19%).

Theo bộ phận nghiên cứu của Công ty Chứng khoán Agribank (Agriseco Research), lý do cho sự chậm trễ trên là vì kế hoạch đầu tư công năm nay trùng với giai đoạn xây dựng quy hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2021-2025 tại các vùng, địa phương. Vì vậy, những dự án triển khai từ đầu năm chủ yếu từ các dự án chuyển tiếp từ giai đoạn trước, trong khi các quy hoạch phát triển tại từng vùng, địa phương bao gồm quy hoạch về đầu tư công khả năng tới cuối năm nay hoặc năm 2022 mới dần được hoàn thiện và thông qua.

Bên cạnh đó, đà tăng giá của các loại vật tư, vật liệu đã ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả thực hiện dự án. Đặc biệt, giá thép tăng cao đã ảnh hưởng tới cơ cấu chi phí của các nhà thầu xây dựng, theo tính toán của một số nhà thầu, tỉ trọng chi phí thép xây dựng chiếm từ 12-15% trong tổng giá trị công trình. Nếu giá thép biến động 10%, giá công trình sẽ tăng thêm 1%.

Ngoài các nguyên nhân khách quan, theo Thứ trưởng Trần Xuân Hà, một lý do khác ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân là vì nhiều dự án không có khối lượng thực hiện đủ điều kiện thanh toán, do chưa hoàn thành thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, di dân tái định cư, tiến trình triển khai chậm; chậm xử lý đơn rút vốn; điều chỉnh dự án…

Tăng tốc cuối năm

Đứng trước sức ép giải ngân đúng kế hoạch, đồng thời tạo lực đẩy cho nền kinh tế, Chính phủ đang có những động thái quyết liệt, đẩy nhanh tốc độ giải ngân vốn đầu tư công giai đoạn nửa cuối năm. Đồng thời, phấn đấu tỉ lệ giải ngân vốn đầu tư Ngân sách Nhà nước năm 2021 đạt 95-100% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, đến hết quý III/2021, giải ngân đạt tối thiểu 60% kế hoạch.

Cùng giai đoạn, Bộ Giao thông Vận tải cũng yêu cầu các tỉnh khẩn trương hoàn thiện hồ sơ cấp thẩm quyền phê duyệt chậm nhất vào tháng 12.2021. Ngoài ra, các chủ đầu tư phải đảm bảo giải ngân tối thiểu 90% kế hoạch đến hết tháng 12.2021 và đến tháng 1.2022 phải giải ngân 100%.

Bộ Xây dựng cũng có động thái quyết liệt khi ban hành Chỉ thị số 01/CT-BXD về việc đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công năm 2021. Trong đó, nêu rõ đến hết ngày 31.12, phải hoàn thành 100% kế hoạch vốn năm 2021 được giao. Ngoài ra, định kỳ trước ngày 20 hằng tháng, các chủ đầu tư phải báo cáo tình hình thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công về Bộ Xây dựng và chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin báo cáo.

Ngoài sự quyết liệt của bộ ngành và Chính phủ, nhiều chuyên gia kinh tế cũng đồng ý rằng đầu tư công là khu vực có tính miễn nhiễm cao với dịch bệnh, nhất là trong bối cảnh giá nguyên vật liệu đầu vào đang có xu hướng ổn định và các khu vực kinh tế khác hầu như đang bị đóng băng. Do đó, theo góc nhìn vĩ mô, giai đoạn này nên tập trung và đầu tư mạnh vào khu vực đầu tư công và cơ sở hạ tầng.

Ở góc nhìn đầu tư cá nhân, Agriseco Research cho rằng các cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt, đồng thời hưởng lợi từ xu hướng đầu tư công sẽ là cơ hội đầu tư tiềm năng trong thời gian tới. Cụ thể, các nhóm ngành bất động sản, vật liệu xây dựng, xây dựng, thi công công trình, logistics và cảng biển sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng này. Ngoài ra, nhóm ngành ngân hàng cũng được kỳ vọng sẽ được hưởng lợi gián tiếp khi được tăng cường cấp tín dụng giải ngân trong lĩnh vực đầu tư công.

Nguồn dẫn: Vũ Thiện/ Nhịp cầu đầu tư

Link bài gốc: https://nhipcaudautu.vn/kinh-doanh/giam-dau-kinh-te-bang-dau-tu-cong-3341543/

Chậm giải ngân vốn đầu tư công đã trở thành căn bệnh kinh niên của nền kinh tế. Để giải quyết dứt điểm, phải có các thuốc “đặc trị”, không phải chỉ bằng quyết tâm chính trị, mà phải bằng cả một kế hoạch đầu tư công trung hạn hiệu quả và có tầm nhìn xa. 

Bài 5: Đầu tư công là đầu tư cho tương lai

Trong tận cùng mọi vấn đề liên quan đến việc làm sao thúc đẩy giải ngân nhanh và tăng hiệu quả đầu tư công, có lẽ, tư duy về đầu tư công là yếu tố quan trọng nhất. Nếu luôn xác định được rằng, đầu tư công là đầu tư cho tương lai, thì mọi rào cản, mọi vướng mắc sẽ dễ dàng được san phẳng.

Nỗi lo… “đầu tiên”

Không nằm ngoài dự đoán, khi Chính phủ trình Quốc hội Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021-2025, với con số lên tới 2,87 triệu tỷ đồng, không ít ý kiến bày tỏ sự quan ngại. Lo là phải, bởi trong bối cảnh kinh tế khó khăn hiện nay, lấy đâu ra ngân khoản khổng lồ đó? Hơn nữa, kinh tế Việt Nam chưa tích lũy được bao nhiêu, nên đã đầu tư là phải đi vay. Nếu vay nhiều, nợ công sẽ tăng cao.

“Nếu 5 năm 2021- 2025, đầu tư công 2,87 triệu tỷ đồng, thì kế hoạch chi ngân sách trong giai đoạn này sẽ lên con số 10,2 triệu tỷ đồng, gấp 1,3 lần so với số tiền chi trong giai đoạn 5 năm trước, dẫn đến bội chi khoảng 1,96 triệu tỷ đồng, chiếm 3,7% GDP. Vấn đề là, phải tính xem bội chi này lấy ở đâu”, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) đặt câu hỏi.

Thực tế, như Báo Đầu tư đã thông tin, ban đầu, Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021-2025 được đề xuất ở mức 2,75 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, sau đó, căn cứ vào kết quả thu ngân sách nhà nước năm 2020 (cao hơn đánh giá tại thời điểm tháng 10/2020), dẫn đến dự kiến thu ngân sách nhà nước giai đoạn 2021-2025 tăng, Chính phủ đã quyết định đề xuất con số 2,87 triệu tỷ đồng, với chủ trương là sẽ giảm tỷ trọng chi thường xuyên, tăng tỷ trọng chi đầu tư.

Đề xuất này đã được Quốc hội Khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ nhất. Mặc dù vậy, câu hỏi “đầu tiên” vẫn như đang lơ lửng đâu đó.

Câu trả lời của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng là trong 5 năm tới, sẽ huy động tối đa các nguồn lực đầu tư của nền kinh tế, trọng tâm là bảo đảm nguồn lực ngân sách nhà nước cho đầu tư tối thiểu 2,87 triệu tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách Trung ương là 1,5 triệu tỷ đồng.

Còn theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc, trong 5 năm tới, ngân sách Trung ương sẽ phải vay 1,773 triệu tỷ đồng  và vay về cho vay lại 221.800 tỷ đồng, vay nước ngoài 526.000 tỷ đồng, nhưng đưa vào đầu tư công chỉ 300.000 tỷ đồng ODA.

Vay lớn và chi lớn cho đầu tư, nên giai đoạn 2021-2025, dự kiến bội chi ngân sách là 3,7% GDP, nợ công là 45,08% GDP, nợ Chính phủ là 41,6% GDP và nợ nước ngoài 41,9% GDP.

Ở góc độ vốn đầu tư công được hiểu là tiền thuế của nhân dân, kể cả là vốn đi vay, người trả cũng sẽ là nhân dân, thì việc sử dụng tiết kiệm và hiệu quả nguồn vốn này là rất cần thiết. Quốc hội lo cũng là hợp lẽ.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải còn nói rằng, tuy các tỷ lệ an toàn nợ công trong giới hạn, nhưng số tuyệt đối của các khoản nợ lại tăng nhiều. “Mức dư nợ vay bình quân đầu người tăng cao so với giai đoạn trước. Tổng mức vay để bù đắp bội chi và vay để trả nợ gốc đã lớn hơn tổng vốn đầu tư công giai đoạn 2021-2015. Chính phủ cần lưu ý trong điều hành để đảm bảo an toàn nền tài chính quốc gia”, ông Nguyễn Đức Hải nhắc nhở.

Đầu tư công là đầu tư cho tương lai

Lo nợ công, lo bội chi không phải là không có lý, nhưng một chuyên gia kinh tế đã nói với phóng viên Báo Đầu tư: “Chúng ta muốn làm sân bay Long Thành, làm cao tốc Bắc – Nam, đường sắt Bắc – Nam, nhưng hễ đề xuất là lại lo vay nợ, lo bội chị, lo nợ công. Thế thì phải làm sao?”. Vị này cho rằng, đã đến lúc, phải “đánh” vào tư tưởng đầu tư công và phải nghĩ rằng, “đầu tư công là đầu tư cho tương lai”.

“Nếu đã nghĩ như vậy, thì có lúc phải chấp nhận bội chi, chấp nhận nợ công tăng cao”, vị chuyên gia nói như vậy.

Câu chuyện này đã từng nhiều lần được Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng chia sẻ. Theo ông, lâu nay, đầu tư công luôn bị nhìn nhận theo hướng… xấu xí. Khi các quyết định đầu tư được đưa ra, khi Chính phủ muốn vay thêm tiền để đầu tư, luôn có nỗi lo về việc đầu tư lớn sẽ ảnh hưởng đến nợ công. Trong khi thực tế, ở một nền kinh tế như Việt Nam, không đầu tư thì không lấy đâu ra phát triển, cũng không có việc làm và nguồn thu.

“Tôi luôn muốn đẩy mạnh đầu tư công để quy mô GDP lớn lên”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nói.

Trong khi đó, chuyên gia cao cấp Cao Viết Sinh cũng đã nói: “Nếu cứ khăng khăng lo trần nợ công, không đầu tư, thì chúng ta không phát triển được. Đừng lúc nào cũng chỉ lo trần nợ công 65%”.

Thúc đẩy đầu tư ngày càng trở nên quan trọng trong giai đoạn hiện nay, khi kinh tế gặp nhiều khó khăn do Covid-19. Cần đầu tư và chấp nhận nợ công, bội chi tăng cao hơn.

“Khi kinh tế phát triển trở lại, Nhà nước có thể thu lại dần chi tiêu công, giảm bớt nợ công. Nhưng tăng đầu tư để tăng quy mô nền kinh tế cũng là cách để nợ công sẽ thấp đi”, chuyên gia Cao Viết Sinh nói.

Liên quan vấn đề này, TS. Hồ Quốc Tuấn, giảng viên Đại học Bristol (Anh) cho rằng, nếu muốn tăng đầu tư vào các công nghệ mới, đổi mới hạ tầng, giữ và nâng dần tiêu chuẩn an sinh xã hội, nhưng lại muốn giảm nợ công và thâm hụt ngân sách, thì đó là một thách thức lớn.

“Vấn đề nhiều khi không phải ở chỗ nên tăng hay giảm nợ công, mà nằm ở chỗ tiền vay về dùng để làm gì”, TS. Hồ Quốc Tuấn nói.

Tiền vay về để làm gì, thì đã được vạch rõ trong Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021-2025. Và như cam kết của Bộ trưởng Hồ Đức Phớc: “Chúng tôi sẽ tập trung cho những công trình trọng điểm, những công trình có hiệu quả lớn và những công trình có tính chất lan tỏa và đột phá”.

Câu hỏi trách nhiệm

Để đầu tư công thực sự là “đầu tư cho tương lai”, còn nhiều việc phải làm. Ngay cả chuyện lựa chọn dự án cũng phải xuất phát từ lựa chọn cho tương lai.

Trong Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021-2025, Chính phủ đề xuất kế hoạch hoàn thành 1.700 km đường ven biển. Dẫu vậy, Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội lại lo lắng về nguồn lực và cho rằng, nên để dự án này đầu tư ở giai đoạn sau.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (Bình Định) thẳng thắn bày tỏ sự không đồng tình với ý kiến của Ủy ban. Ông Cảnh nói rằng, đây là con đường “rất quan trọng cho nhiều vùng, trong đó có Đồng bằng sông Cửu Long”.

“Như ở Đồng bằng sông Cửu Long, tôi thấy cần nhìn nhận con đường này ở góc độ rộng hơn là đường giao thông. Nếu con đường này hình thành, ngoài vấn đề quốc phòng, an ninh, còn mở ra không gian kinh tế mới cho vùng, nhất là không gian kinh tế biển theo hướng công nghiệp và đặc biệt là hình thành các đô thị ven biển”, ông Cảnh nói.

Cũng theo ông Cảnh, Chính phủ cần tính toán với các địa phương và có sự ưu tiên, bố trí nguồn vốn, kể cả vốn vay, để thực hiện con đường ven biển này, vì hiệu quả kinh tế đem lại sẽ rất lớn trong tương lai.

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cũng là người luôn ủng hộ việc đầu tư tuyến đường ven biển. Bởi rộng hơn ý nghĩa là một tuyến đường giao thông, một khi tuyến đường ven biển này được hình thành, cả một không gian kinh tế mới, rộng lớn được mở ra cho các địa phương nơi có con đường đi qua.

Đầu tư cho tương lai là như vậy, chứ không phải là chọn lựa các dự án theo phong trào, hay vì lợi ích nhóm, vì tư duy nhiệm kỳ. Vì tư duy nhiệm kỳ, muốn ghi “dấu ấn” trong nhiệm kỳ của mình, nên đã từng có chuyện phải làm sao hối thúc làm thật nhanh. Mà nhanh có thể sẽ đi đôi với lựa chọn dự án không đúng. Chưa kể, chuyện ra quyết định đầu tư vội vàng và ép tiến độ thi công còn dẫn tới chất lượng công trình không đảm bảo, vừa kém hiệu quả, vừa gây lãng phí nguồn lực.

“Muốn làm nhanh thì khó có chuyện chọn dự án “ra tấm, ra món”. Bởi dự án lớn, như sân bay Long Thành hay cao tốc Bắc – Nam không thể chỉ trong một nhiệm kỳ là xong, mà có thể phải là 2-3 nhiệm kỳ. Mà như thế, đâu phải của tôi. Không phải là không có những suy nghĩ như thế. Chính vì vậy, phải xác định làm đầu tư công là làm cho tương lai. Nhiệm kỳ này được hưởng thành quả của nhiệm kỳ trước và có trách nhiệm lo cho nhiệm kỳ sau”, một vị chuyên gia nói.

Đặt câu hỏi trách nhiệm là vì thế. Trong tận cùng các nguyên nhân khiến đầu tư công kém hiệu quả, chậm trễ trong thời gian qua là trách nhiệm của những người ra quyết định. Nếu có trách nhiệm với đất nước, sẽ lựa chọn dự án đúng, sẽ thực hiện các thủ tục đầu tư đúng pháp luật, sẽ lựa chọn công nghệ hiện đại, sẽ nỗ lực để đẩy nhanh tiến độ thi công, sẽ bỏ qua lợi ích nhóm, sẽ không có chuyện đầu tư theo phong trào, hay có những con đường “cong mềm mại”… Và thậm chí, sẵn sàng chuẩn bị sẵn dự án, để nhiệm kỳ sau, khi có nguồn lực là ngay lập tức có thể khởi công xây dựng, sớm đưa dự án vào vận hành…

Nếu làm được tất cả những điều đó, đầu tư công sẽ thông suốt và hiệu quả. Chỉ 5-10 năm nữa, khi các dự án đầu tư công hôm nay được lựa chọn trong Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021-2025 hoàn thành, nền kinh tế sẽ có thêm những nền tảng quan trọng để tăng tốc, phát triển…

Một số công trình hạ tầng giao thông dự kiến hoàn thành trong 5 năm 2021-2025

Đến năm 2025 cơ bản hoàn thành tuyến cao tốc Bắc Nam (từ Lạng Sơn – Cà Mau);

Hoàn thành 1.700 km đường ven biển từ Quảng Ninh – Kiên Giang;

Hoàn thành cải tạo khoảng 1.600 km quốc lộ, 03 hầm (đèo Ngang, Phú Gia, Phước Tượng), các cầu lớn để đáp ứng nhu cầu vận tải, đảm bảo an toàn giao thông trên một số hành lang vận tải quan trọng.

Hoàn thành đấu nối ray Hà Khẩu để đảm bảo thông tàu chuyển tải với phía Trung Quốc;

Cải tạo một số ga đường sắt để tăng năng lực xếp dỡ, gom hàng; hoàn thành cải tạo một số cầu yếu, hầm yếu, kiến trúc tầng trên…

Cải tạo các tuyến luồng thủy nội địa khu vực phía Nam nhằm nâng cao năng lực kết nối, vận tải hàng hóa giữa khu vực Đồng bằng sông Cửu Long với khu vực Đông Nam bộ và cụm cảng Cái Mép – Thị Vải.

Nguồn dẫn: Hà Nguyên/ Báo đầu tư

Link bài gốc: https://baodautu.vn/thuoc-dac-tri-cho-giai-ngan-von-dau-tu-cong—bai-5-dau-tu-cong-la-dau-tu-cho-tuong-lai-d148610.html

Bài 4: Ai không làm thì đứng sang một bên

Còn rất nhiều việc phải làm để Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021-2025 có thể được triển khai hiệu quả. Ở đó, không có chỗ cho những người đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, chỉ thích “xin – cho”, bo bo giữ tư duy nhiệm kỳ và lo lắng cho lợi ích nhóm.

Trăm dâu đổ đầu… thể chế

Tháng 11/2020, con đường Trường Chinh, cũng như một đoạn tuyến Vành đai 2 trên cao (đoạn Ngã Tư Vọng – Ngã Tư Sở), vốn được mệnh danh là “đường cong mềm mại” ở Hà Nội, đã được đưa vào khai thác, sau 7 năm ì ạch triển khai.

Cùng thời điểm đó, với nỗ lực vượt bậc của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, một loạt dự án đầu tư quy mô lớn cũng đã chuyển đổi hình thức đầu tư từ PPP sang đầu tư công, bắt đầu khởi công hoặc sẵn sàng mọi thủ tục để sớm có thể khởi công xây dựng. Đó là các dự án xây dựng đường cao tốc Cam Lộ – La Sơn đi qua địa bàn hai tỉnh Quảng Trị và Thừa Thiên Huế, đường cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ, sân bay Long Thành giai đoạn I…

Đây là một vài trong rất nhiều dự án thuộc diện chậm được triển khai trong thời gian qua. Và cũng như nhiều dự án đầu tư công khác, một trong những nguyên nhân được nhắc đến là do vướng mắc về thể chế. Điều này được nói nhiều đến mức, bà Vũ Thị Lưu Mai, đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội đã phải thốt lên: “Có một câu chuyện gây rất nhiều tranh cãi. Đó là khi đánh giá về hạn chế, thì thể chế, pháp luật bao giờ cũng là nguyên nhân đầu tiên”.

Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, đúng là có câu chuyện vướng mắc về thể chế, ở giai đoạn đầu của Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2016-2020, như việc cho phép các dự án giải ngân 2 năm; công tác giao kế hoạch chậm, chưa phù hợp với yêu cầu tiến độ các dự án; cơ chế điều chỉnh kế hoạch đầu tư công thiếu linh hoạt…

“Nhưng hiện nay, về cơ bản, hệ thống luật pháp liên quan đến Luật Đầu tư công đã hoàn thiện. Còn một vài vấn đề thì sẽ tiếp tục được rà soát để sửa đổi, nhưng về cơ bản là đã rất tốt”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nói và cho biết, thực tế, những vướng mắc về thể chế, chính sách không chỉ liên quan đến Luật Đầu tư công, mà còn là Luật Đất đai, Luật Xây dựng…

Cũng theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, vấn đề không hẳn nằm ở thể chế, mà còn do yếu tố chủ quan, bởi tại sao, cùng một thể chế, chính sách, mà nơi giải ngân rất tốt, nơi lại không. Đây là thực tế được nhắc đến lâu nay, nhất là năm ngoái, khi giải ngân vốn đầu tư công trở thành vấn đề “nóng bỏng” của nền kinh tế.

Câu chuyện cũng đang lặp lại trong năm nay, khi 6 tháng đầu năm, trong khi có 9 bộ và 32 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt trên mức trung bình cả nước (29%), thậm chí có những tỉnh giải ngân rất cao, như Hải Phòng (76,2%), Thái Bình (64,4%), Quảng Ninh (59,6%), thì lại có 3 bộ, ngành giải ngân dưới 1% và 9 bộ, ngành chưa giải ngân được kế hoạch vốn.

“Đổ” cho thể chế là dễ nhất, nhưng thực tế không phải, vấn đề nằm ở chính các bộ, ngành, địa phương. “Đã nói phân cấp mạnh rõ ràng rồi, luật cũng rất rõ rồi, nhưng rất nhiều địa phương vẫn né tránh, đùn đẩy và liên tục hỏi lại Trung ương để hướng dẫn lại những vấn đề đã rõ, mất rất nhiều thời gian và không cần thiết”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nói.

Theo Bộ trưởng, giờ đã phân cấp, nên từ khâu lập dự án, lựa chọn dự án, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh, triển khai, bố trí vốn chi tiết hàng năm cho dự án nào, bao nhiêu tiền đều do địa phương và bộ, ngành làm hết, Trung ương bây giờ không làm. Do đó, nếu có dàn trải, thì là do địa phương chọn dự án không đúng, bố trí vốn chậm, giao vốn chậm.

“Chúng ta chưa bám sát các quy hoạch, yêu cầu thực tiễn, nhu cầu phát triển và khả năng cân đối vốn. Một số thì còn bệnh thành tích, tư duy nhiệm kỳ, lợi ích nhóm, chạy theo phong trào, chạy theo yêu cầu của nhà đầu tư để đề xuất dự án, dẫn đến không bố trí được vốn, rồi làm chậm, dàn trải, lãng phí, thất thoát. Nhiều dự án chưa cần thiết cũng đề xuất, nhiều dự án quy mô quá lớn so với yêu cầu, đáng lẽ làm nhỏ, thì lại xin làm to, không kiểm soát được các định mức đơn giá, nên tổng mức đầu tư đội lên rất lớn, không có khả năng cân đối, rất lãng phí, dẫn đến kéo dài, ảnh hưởng đến dự án”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng thẳng thắn.

Thực tế, kinh nghiệm ở các địa phương giải ngân vốn đầu tư công tốt cho thấy, vai trò của người đứng đầu là rất quan trọng. “Để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, chúng tôi luôn sát sao từng dự án, thành lập các tổ công tác để thường xuyên theo dõi tình hình, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho từng dự án”, ông Nguyễn Đức Trung, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho biết.

Trong khi đó, tỉnh Quảng Ninh đã từng quyết liệt mở chiến dịch “30 ngày đêm” trong năm ngoái để giải phóng mặt bằng cho cao tốc Hạ Long – Móng Cái, nhằm sớm triển khai dự án quan trọng này.

Ai không làm thì đứng sang một bên

Một chuyện chưa từng có đã xảy ra trong “lịch sử” đầu tư công, bởi lâu nay, trong con mắt của nhiều người, vốn đầu tư công chẳng khác nào “chùm khế ngọt”, càng xin được nhiều càng tốt. Vậy mà tháng 8, tháng 9 năm ngoái, khá nhiều bộ, ngành, địa phương đã lần lượt xin “trả lại vốn”.

Con số cuối cùng được tổng kết là trên 15.000 tỷ đồng vốn được trả lại, trong khi phần “xin thêm” chỉ gần 590 tỷ đồng kế hoạch đầu tư vốn nước ngoài nguồn ngân sách trung ương. Khoản chênh lệch được tính toán là hơn 14.598 tỷ đồng, một con số không nhỏ.

Một nguyên nhân rất đơn giản lý giải việc trả lại vốn bất thường này là các đơn vị đó không kịp giải ngân hết trong năm 2020. Vào thời điểm đó, Chính phủ hối thúc đẩy nhanh tiến độ giải ngân và rất gắt trong việc quy trách nhiệm của người đứng đầu. Nhiều cam kết được đưa ra trong khi thực tế, khả năng hoàn thành kế hoạch giải ngân là không thể. Trả lại vốn chính là cách để không ít địa phương “lách luật”. Trả lại vốn thì tỷ lệ giải ngân trên phần vốn được phân giao theo kế hoạch sẽ tăng lên, cam kết với Chính phủ sẽ hoàn thành.

Nhưng chuyện này không thể xảy ra trong giai đoạn 2021-2025 vì theo Luật Đầu tư công, từ  2021, nếu không hoàn thành kế hoạch giải ngân, thì năm sau, sẽ bị cấn trừ vốn. “Điều này buộc các địa phương phải tính toán kỹ khi lên kế hoạch đầu tư công hàng năm. Làm sao đúng với năng lực giải ngân của mình, nếu không, năm sau sẽ bị mất vốn”, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương cho biết.

Theo mục tiêu được đặt ra tại Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021-2025, đã chính thức được Quốc hội thông qua vào ngày 28/7, với 474/476 đại biểu tán thành, 1 đại biểu không tán thành và 1 đại biểu không biểu quyết, thì phấn đấu tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt trên 90% kế hoạch Quốc hội giao; số dự án hoàn thành trong giai đoạn đạt trên 80% tổng số dự án được bố trí vốn. Đây là mục tiêu khá “khó nhằn”, cao hơn cả giai đoạn 2016-2020, đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn từ các bộ, ngành, địa phương.

Năm ngoái, khi thị sát việc giải phóng mặt bằng Dự án Sân bay Long Thành (Đồng Nai), Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, khi đó là Thủ tướng Chính phủ, đã nói rất rõ ràng rằng: “Ai không làm thì đứng ra một bên để người khác làm”.

Đó là một dự án rất quan trọng. Nhưng các dự án đầu tư công khác cũng quan trọng không kém. Để triển khai Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021-2025 hiệu quả, tiến độ giải ngân đúng kế hoạch, thì không có chỗ cho những người đùn đẩy, né tránh trách nhiệm; cũng không có chỗ cho “xin – cho”, cho tư duy nhiệm kỳ và lợi ích nhóm. Tất cả phải vô cùng quyết liệt, từ khâu chuẩn bị dự án, làm thủ tục đầu tư, xử lý vấn đề về đất đai, mặt bằng, rồi thi công và thanh toán…

Nhiệm vụ nặng nề

Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021-2025 đã chính thức được thông qua, nhưng còn cả một khối công việc nặng nề phía trước phải hoàn thành. Đầu tiên, là còn có tới 777/2.236 dự án khởi công mới (chiếm 34,7%) sử dụng vốn ngân sách nhà nước giai đoạn này chưa được phê duyệt chủ trương đầu tư, đang trong thời gian hoàn thiện thủ tục đầu tư.

15.000 tỷ đồng là số vốn mà các bộ ngành, địa phương xin “trả lại” trong năm 2020 vì không giải ngân được hết.

777 Dự án khởi công mới (chiếm 34,7%) sử dụng vốn ngân sách Trung ương trong giai đoạn 2021-2025 chưa được phê duyệt chủ trương đầu tư, đang trong thời gian hoàn thiện thủ tục đầu tư.

“Cần sớm hoàn thiện thủ tục đầu tư đối với các dự án này”, đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Nông Dương Khắc Mai nói.

Thực tế, kế hoạch đầu tư công năm 2021 có những điểm khác biệt, đó là được triển khai khi Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021-2025 chưa được thông qua. Chính vì thế, có nhiều dự án dự kiến khởi công trong năm nay chưa có tên trong Kế hoạch Đầu tư công trung hạn, nên chưa thể giao kế hoạch đầu tư công năm 2021 để thực hiện các dự án này. Giờ đây, nhiệm vụ cần sớm hoàn thành là chuẩn bị dự án và phân bổ vốn, để các dự án này sớm được triển khai.

Nhưng đó là nhiệm vụ trước mắt. Nhiệm vụ xuyên suốt và lâu dài, cũng là một “bài toán khó”, nhưng khó mấy cũng phải làm, theo Chủ tịch Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội Nguyễn Phú Cường là, Quốc hội yêu cầu giai đoạn 2021-2025, đầu tư phải có trọng tâm, trọng điểm, đồng bộ, hiện đại, sớm đưa công trình vào sử dụng….

“Phải tập trung đầu tư cho các chương trình mục tiêu quốc gia, các dự án quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm, có sức lan tỏa cao, có ý nghĩa thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, tạo đột phá thu hút vốn đầu tư theo phương thức đối tác công – tư. Làm sao khắc phục được tình trạng đầu tư phân tán, dàn trải, kéo dài, giảm tối đa số lượng dự án khởi công mới”, ông Cường nói.

Một yêu cầu khác, đầu tư công phải bám sát và phục vụ việc thực hiện tốt các mục tiêu, định hướng phát triển tại Chiến lược Phát triển kinh tế – xã hội 10 năm 2021-2030; Kế hoạch Phát triển kinh tế – xã hội 5 năm giai đoạn 2021-2025 của quốc gia, ngành, lĩnh vực, địa phương, quy hoạch quốc gia, vùng, ngành, tỉnh được cấp có thẩm quyền phê duyệt; lấy đầu tư công dẫn dắt, kích hoạt, huy động các nguồn lực đầu tư ngoài nhà nước…

Đã đến lúc, vốn đầu tư công không còn và không thể là “chùm khế ngọt”, mà phải được sử dụng tiết kiệm và hiệu quả. “Vốn đầu tư công cần phải được hiểu là tiền thuế của nhân dân và kể cả là vốn đi vay, thì người trả cũng sẽ là nhân dân, đó không phải là sở hữu của bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào”, bà Vũ Thị Lưu Mai nói.

5 bài học kinh nghiệm

1. Đầu tư phải có trọng tâm, trọng điểm, không phân tán, dàn trải, manh mún.

2. Nghiêm túc thực hiện các quy định pháp luật về đầu tư công.

3. Nâng cao năng lực thực hiện gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.

4. Phát huy hiệu quả của cơ chế phân cấp, không trông chờ, ỷ lại.

5. Đẩy mạnh tái cơ cấu, phát huy vai trò dẫn dắt, lan tỏa, “vốn mồi” của đầu tư công.

(Còn tiếp)

Nguồn dẫn: Hà Nguyễn/ Báo đẩu tư

Link bài gốc: https://baodautu.vn/thuoc-dac-tri-cho-giai-ngan-von-dau-tu-cong—bai-4-ai-khong-lam-thi-dung-sang-mot-ben-d148457.html

Bài 3: Chắt chiu từng đồng vốn của dân

Quốc hội đã thông qua Kế hoạch Đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025. Nhưng đó mới chỉ là bước khởi đầu. Có tiền, có dự án rồi, phải chuẩn bị đầu tư và thực hiện các thủ tục đầu tư thật nhanh chóng và chuẩn xác. Nếu không, không giải ngân được thì vừa lãng phí, vừa kém hiệu quả.

13 đời bộ trưởng chưa làm xong một con đường

“Có những con đường 400-500 tỷ đồng mà 13 đời bộ trưởng vẫn chưa xong”. Đó là câu chuyện mà Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã chia sẻ trong phiên thảo luận mới đây tại Quốc hội.

Ông kể, năm 2011, khi còn làm Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh, ông đã chỉ đạo HĐND tỉnh rà soát các dự án đầu tư công. Kết quả, có tới 3.650 dự án, nhưng tổng mức đầu tư chỉ có 3.000 tỷ đồng. Tức là mỗi dự án được đầu tư chưa đến 1 tỷ đồng, rất manh mún và chia cắt, nhưng quan trọng nhất là kéo dài, gây lãng phí nguồn lực.

Trong khi đó, bà Vũ Thị Lưu Mai, Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội lại nhắc đến dự án tái định cư khu vực thủy điện ở một số nơi, với vốn đầu tư 6.200 tỷ đồng. Nhưng đã 3 nhiệm kỳ, nhiều người dân nhường đất để xây dựng thủy điện mà đến nay vẫn chưa có nhà ổn định và rất khó khăn.

Đó là thực trạng đầu tư công một thời. Manh mún, thiếu vốn, nên không thể sớm hoàn thành đã đành, có nhiều dự án, tiền có sẵn, mà còn không tiêu được, vẫn cứ chậm tiến độ, gây lãng phí.

Thế nên, suốt bao năm qua, chậm giải ngân vốn đầu tư công đã trở thành căn bệnh “kinh niên” của nền kinh tế. Giai đoạn 2016-2020, tỷ lệ giải ngân bình quân hàng năm đạt khoảng 83,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, trong đó, riêng năm 2020, tỷ lệ giải ngân đạt cao nhất, trên 97,46%, nhưng thực tế, vẫn còn 3.646 trong tổng số 11.000 dự án đầu tư trong giai đoạn này chưa hoàn thành. Vẫn còn tình trạng chậm tiến độ, kém hiệu quả.

Đáng chú ý, trong số này, có không ít dự án quy mô lớn và có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế – xã hội của địa phương và của cả nước. Báo cáo Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết, một số dự án được giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước từ năm 2017-2018, nhưng đến nay vẫn chưa giải ngân hết số vốn được giao, tạo áp lực rất lớn đến cân đối ngân sách nhà nước giai đoạn 2021-2025.

Đã có 12 dự án được “điểm mặt, chỉ tên” thuộc diện này, với tổng vốn chưa giải ngân hết là hơn 4.100 tỷ đồng. Trong đó, đáng chú ý có Dự án Thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư Cảng hàng không quốc tế Long Thành của tỉnh Đồng Nai. Giờ đã giữa năm 2021, nhưng dự án quan trọng quốc gia này vẫn còn hơn 1.000 tỷ đồng kế hoạch đầu tư vốn ngân sách trung ương năm 2018 còn lại chưa giải ngân.

Ngoài ra, còn một loạt dự án khác, như Hồ chứa nước Ka Pét (tỉnh Bình Thuận), Hồ chứa nước sông Than (tỉnh Ninh Thuận), hay Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM, Dự án Hệ thống đường từ cầu Nhật Lệ 2 đến đường Hồ Chí Minh nhánh Đông (tỉnh Quảng Bình)…

“Mặc dù vốn bố trí cho ngành giao thông chiếm tỷ trọng cao nhất (42,9%) trong tổng vốn đầu tư nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 2016-2020, nhưng việc phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại vẫn chưa đạt yêu cầu. Các dự án, công trình giao thông khởi công mới sử dụng vốn ngân sách nhà nước trong giai đoạn 2016-2020 rất ít so với yêu cầu, quy hoạch phát triển. Nhiều dự án đường cao tốc, đường bộ quan trọng còn chậm tiến độ, như Bến Lức – Long Thành, Trung Lương – Mỹ Thuận…”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết.

Việc các dự án này chậm tiến độ đã khiến giấc mơ bao đời nay của những người dân Tây Nam bộ và Đông Nam bộ về những nhịp cầu, những con đường “nối nhịp bờ vui” vẫn còn dang dở. Cầu Cát Lái, những cây cầu ngàn tỷ Phước Khánh và Bình Khánh trong tuyến cao tốc Bến Lức – Long Thành và ngay cả cao tốc Bến Lức – Long Thành kết nối các tỉnh miền Đông và miền Tây Nam bộ vẫn tiếp tục trễ hẹn, chẳng biết bao giờ mới xong…

Vì đâu nên nỗi?

Một chuyên gia trong lĩnh vực này khi nói chuyện với phóng viên Báo Đầu tư đã thẳng thắn rằng, do khâu chuẩn bị dự án, do thủ tục đầu tư còn quá nhiều vấn đề.

Vị này cho biết, lâu nay, khâu chuẩn bị đầu tư ít được quan tâm. Điều này xuất phát từ một thực tế là, để “chớp thời cơ” xin được vốn, nên các quyết định đầu tư thường vội vàng. Công tác chuẩn bị dự án sơ sài, nên khi có tiền phải chuẩn bị dự án lại từ đầu, mất rất nhiều thời gian. Giai đoạn 2016-2020 thì vướng câu chuyện “con gà – quả trứng”, là tiền có trước hay dự án có trước. Muốn có tiền thì phải có dự án, nhưng muốn có dự án thì phải có tiền để chuẩn bị đầu tư, được phê duyệt chủ trương đầu tư. Cái vòng luẩn quẩn đó khiến nảy sinh các quyết định đầu tư vội vàng, chuẩn bị dự án chưa đến đầu đến đũa.

Sau khi chuẩn bị dự án, là cả một giai đoạn “trường kỳ kháng chiến” với các thủ tục đầu tư. Theo tính toán của vị chuyên gia nói trên, một dự án thông thường mất 2 năm, thậm chí 3 năm cho công tác này.

“Chưa kể, còn nhiều vấn đề liên quan đến quy hoạch, giải phóng mặt bằng, thiết kế, thi công, tư vấn… Thậm chí, các dự án sử dụng vốn ODA, dự án PPP còn lâu hơn. Có dự án từ lúc chuẩn bị đầu tư đến khi có khoản giải ngân đầu tiên mất khoảng 4 năm, tức là gần hết một kỳ trung hạn”, vị này nói và dẫn chứng câu chuyện Dự án Thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư Cảng hàng không quốc tế Long Thành, được phê duyệt từ năm 2017, nhưng đến nay vẫn chưa thể hoàn thành.

Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, dự án trọng điểm trên đến nay vẫn không giải ngân hết kế hoạch được giao là do quy mô giải phóng mặt bằng lớn, liên quan đến 5.541 hộ gia đình, khiến công tác kiểm kê, quy chủ, xác định giá đất cụ thể, lập phương án bồi thường phức tạp, mất nhiều thời gian.

Trong khi đó, Dự án Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM lại vướng vì quá trình thẩm định thiết kế kỹ thuật và dự toán kéo dài. Còn Dự án Bệnh viện Ung bướu TP.HCM cơ sở 2 giải ngân chậm do công tác lập hồ sơ thiết kế còn nhiều sai sót…

“Hai nhiệm kỳ tham gia Quốc hội, tôi thấy, lúc nào Chính phủ cũng đốc thúc. Mà càng đốc thúc, tiến độ giải ngân càng chậm, trong khi lúc nào cũng kêu thiếu tiền. Có lẽ, do cách lập kế hoạch đầu tư, cách thức thực hiện, giám sát, chế tài có vấn đề”, ông Nguyễn Mạnh Tiến, Phó chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội nói.

Cũng theo chia sẻ của ông Tiến, các đại biểu đi giám sát về rất buồn. “Công trình thì dở dang, không đưa vào sử dụng được, rất lãng phí, trong khi tiền để trong két. Tôi nghĩ, cả Quốc hội, Chính phủ, từng đơn vị cần ngồi lại để trả lời câu hỏi trăn trở của đại biểu, người dân. Chứ để thế này rất lãng phí”, ông Tiến nói.

Báo cáo Quốc hội, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cũng thừa nhận chuyện chất lượng xây dựng kế hoạch và chuẩn bị dự án còn nhiều bất cập, có nơi còn mang tính hình thức, chủ quan, chưa gắn với thực tiễn và quy định pháp luật, phải điều chỉnh nhiều lần, thời gian thực hiện kéo dài, phân bổ vốn còn dàn trải, cào bằng… Còn tình trạng phê duyệt dự án chưa bảo đảm đầy đủ các quy định hiện hành, nhất là quy định về nguồn vốn và khả năng cân đối vốn, phê duyệt dự án mang tính hình thức để ghi vốn. Khi dự án được quyết định và bố trí vốn mới thực sự tiến hành hoàn tất việc chuẩn bị đầu tư.

“Giải phóng mặt bằng cũng gặp nhiều khó khăn, mất thời gian, đã làm chậm tiến độ của hầu hết dự án. Nhiều dự án phải điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư do chi phí giải phóng mặt bằng tăng lên, gây khó khăn cho việc cân đối vốn và việc hoàn thành dự án đúng tiến độ”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nói và nhắc đến 3 nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, liên quan đến nhận thức, chính sách pháp luật và công tác triển khai.

Về nhận thức là chuyện “tư duy nhiệm kỳ”, lợi ích nhóm, cơ chế xin – cho.

Về chính sách pháp luật là chuyện vẫn còn một số quy định của pháp luật về đầu tư công chưa thật sự hợp lý, nhất là trong giai đoạn đầu.

Còn về công tác triển khai là chuyện phân bổ vốn đầu tư còn bình quân, thiếu trọng tâm trọng điểm; chuyện người đứng đầu chưa làm tròn trách nhiệm, còn tình trạng đùn đẩy, né tránh; chuyện giải phóng mặt bằng, tổ chức triển khai còn nhiều bất cập, nên nhiều dự án chậm tiến độ, chậm giải ngân, chậm quyết toán…

Chắt chiu từng đồng vốn

“Phải chuẩn bị dự án thật tốt, rút ngắn được thủ tục đầu tư, thì tiến độ mới nhanh, đầu tư sẽ hiệu quả hơn”, vị chuyên gia trên nói.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Hậu Giang Lê Tiến Châu thì thẳng thắn: “Phải mạnh dạn cắt bỏ những quy định cản trở giải ngân”.

Thực tế, chuyện giải ngân vốn đầu tư công chậm trễ luôn khiến Chính phủ đau đầu, nhất là trong giai đoạn hiện nay, do ảnh hưởng của Covid-19, tăng trưởng kinh tế đang chậm lại, giải ngân đầu tư công được coi là “cứu cánh” cho nền kinh tế.

Rất nhiều lần, người đứng đầu Chính phủ, các chuyên gia kinh tế rất sốt ruột trước tình trạng “có tiền mà không tiêu được”. Năm ngoái, với sự quyết liệt của cả hệ thống chính trị, giải ngân vốn đầu tư công đã đạt đỉnh, góp phần quan trọng giúp kinh tế Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng 2,91%.

Nhưng 6 tháng đầu năm nay, tình trạng chậm giải ngân vốn đầu tư công lại tái diễn. Sau 6 tháng, giải ngân vốn đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước mới được gần 134.000 tỷ đồng, đạt 29% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn con số 34% của cùng kỳ năm ngoái. Đặc biệt, giải ngân vốn nước ngoài đạt rất thấp, mới chỉ 7,37%.

Vốn ngân sách có mà không tiêu được đã lãng phí, vốn vay ODA giải ngân thấp càng lãng phí hơn, bởi kể từ khi Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập trung bình, vốn vay ODA đã trở nên đắt đỏ hơn. Không sớm triển khai dự án, đưa vào hoạt động không chỉ khiến chúng ta lãng phí nguồn lực quý báu, mà còn làm mất cơ hội phát triển chỉ vì kẹt xe, nghẽn đường, tắc vốn.

Chính vì vậy, hơn lúc nào hết, phải sử dụng hiệu quả từng đồng vốn này, phải chắt chiu từng đồng vốn của dân để đầu tư cho phát triển, bắt đầu từ việc chuẩn bị tốt dự án và đẩy nhanh thủ tục đầu tư, thúc đẩy giải ngân nhanh dự án.

Phương án kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 bố trí theo thứ tự ưu tiên theo quy định của pháp luật, trong đó thu hồi dứt điểm số vốn ứng trước kế hoạch đã được tổng hợp, báo cáo trong giai đoạn trước; hoàn thành các dự án chuyển tiếp, giảm số dự án khởi công mới so với giai đoạn trước, tiếp tục khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, bảo đảm tổng số dự án thực hiện trong giai đoạn 2021-2025 dưới 5.000 dự án.

Mức vốn ngân sách bố trí bình quân đầu người vùng đồng bằng sông Hồng và Đông Nam bộ chiếm tỷ trọng cao nhất; thấp nhất là vùng miền núi phía Bắc.

(Còn tiếp)

Nguồn dẫn: Hà Nguyễn/ Báo đầu tư

Link bài gốc: https://baodautu.vn/thuoc-dac-tri-cho-giai-ngan-von-dau-tu-cong—bai-3-chat-chiu-tung-dong-von-cua-dan-d148307.html

Chậm giải ngân vốn đầu tư công đã trở thành căn bệnh kinh niên của nền kinh tế. Để giải quyết dứt điểm, phải có các thuốc “đặc trị”, không phải chỉ bằng quyết tâm chính trị, mà phải bằng cả một kế hoạch đầu tư công trung hạn hiệu quả và có tầm nhìn xa. 

Bài 2:  Tiền phải đến đúng… địa chỉ

Ngân khoản 2,87 triệu tỷ đồng đã được xác định sẽ dành cho các dự án đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 – 2025. Nhưng quan trọng là tiền phải đến đúng địa chỉ và được sử dụng hiệu quả. Để làm được điều đó, lựa chọn dự án là khâu đầu tiên và quan trọng nhất.

Từ chuyện ồ ạt đề xuất xây dựng sân bay…

Chỉ cách đây ít tháng, dư luận không khỏi xôn xao khi các địa phương ồ ạt đề xuất xây dựng sân bay. Không chỉ là xin nâng cấp một số sân bay từ nội địa thành cảng quốc tế, như Liên Khương (Đà Lạt), Phù Cát (Bình Định), Tuy Hòa (Phú Yên)…, mà còn là xây dựng sân bay mới.

Tỉnh Cao Bằng muốn đưa sân bay Cao Bằng vào quy hoạch, Hà Giang cũng muốn xây dựng sân bay ở huyện Bắc Quang. Trong khi đó, Ninh Bình đề nghị bổ sung sân bay ở huyện Kim Sơn hoặc huyện Yên Khánh, còn Hà Tĩnh muốn xây sân bay quốc tế ở huyện Thạch Hà và huyện Cẩm Xuyên.

Điện Biên, Quảng Nam cũng muốn nâng cấp sân bay hiện có. Tương tự, cả Ninh Thuận, Bình Phước, Bắc Giang… cũng đều muốn xây sân bay, chỗ thì muốn làm mới, chỗ muốn chuyển sân bay quân sự thành sân bay lưỡng dụng… Và tất nhiên, địa phương nào cũng có lý của mình, rằng xây sân bay là cần thiết.

Thực ra, quyền đề xuất là của địa phương. Có sân bay thì có vẻ cũng tiện mọi bề. Nhưng dư luận mới nghe đã hốt hoảng. Liệu có cần nhiều sân bay thế không, bởi dân Hà Tĩnh có thể đến sân bay Vinh (Nghệ An) hay Đồng Hới (Quảng Bình), khoảng cách không quá xa. Hoặc người dân Ninh Bình có thể tới sân bay Thọ Xuân (Thanh Hóa)…

“Muốn xây sân bay, thì phải dựa trên nhiều yếu tố, như xác định nhu cầu hành khách, nhu cầu vận tải, quy mô, mạng đường bay, khả năng trung chuyển… Chưa kể, chuyện quy hoạch hàng không không chỉ cần tính đến hiệu quả kinh tế – xã hội, mà còn tính đến sự phù hợp giữa hàng không dân dụng và hàng không quân sự, đảm bảo an ninh hàng không và an ninh quốc phòng”, ông Trần Quang Châu, Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ hàng không Việt Nam đã nói như vậy tại một cuộc hội thảo về quy hoạch sân bay mới đây.

Không chỉ là chuyện quy hoạch, mà còn là xây nhiều sân bay như thế, lấy nguồn lực ở đâu, khi mà ngân sách còn hạn hẹp, tích lũy chưa nhiều, muốn đầu tư là phải đi vay? Hơn nữa, câu chuyện địa phương ồ ạt đề xuất xây sân bay cũng khiến các chuyên gia kinh tế nhớ lại thời đua nhau đề xuất xây cảng nước sâu, xây nhà máy đóng tàu, vừa lãng phí, vừa kém hiệu quả.

Và không chỉ là sân bay, bến cảng, hay nhà máy đóng tàu, đã có thời, các dự án đầu tư công được phê duyệt tràn lan, tùy tiện, khiến đi tới đâu cũng như đại công trường. Tiền ít, dự án thì nhiều, nên đầu tư manh mún, kém hiệu quả đã đành, làm xong còn không có tiền để thanh toán, nên nợ đọng xây dựng cơ bản dai dẳng. Cả giai đoạn 2016 – 2020, một ngân khoản lớn của kế hoạch đầu tư công trung hạn đã phải dành để xử lý hậu quả của những quyết định đầu tư tùy tiện.

…đến chuyện khôn ngoan chọn dự án ưu tiên

Những câu chuyện cũ sẽ không còn lặp lại trong giai đoạn 2021 – 2025. Không phải chỉ vì theo quy định của Luật Đầu tư công, chỉ khi xác định được nguồn mới được phê duyệt dự án, mà còn vì ngay từ tháng 7/2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành

Nghị quyết số 973/2020/UBTVQH14 quy định về các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước giai đoạn 2021 – 2025 một cách rất rõ ràng.

Nhưng nhu cầu đầu tư thì nhiều, mà nguồn vốn thì ít.

Số liệu được Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết, cập nhật trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư công đến tháng 3/2021, tổng nhu cầu đầu tư của các bộ, ngành, địa phương trong giai đoạn 2021 – 2025 đã lên tới 3,9 triệu tỷ đồng, tăng 0,4 triệu tỷ đồng so với số đã báo cáo Quốc hội tại thời điểm tháng 10/2020. Khá nhiều bộ, ngành, địa phương đã đề xuất đầu tư quá nhiều dự án mới, mà chưa đảm bảo bố trí đủ cho dự án chuyển tiếp; hay còn phê duyệt dự án vượt quá số vốn theo quy định…

Trong khi đó, ngân khoản của Kế hoạch Đầu tư đang được “tạm chốt”, dù đã tăng so với thời điểm báo cáo vào tháng 10/2020, nhưng cũng chỉ là 2,87 triệu tỷ đồng, hụt hơn 1 triệu tỷ đồng so với nhu cầu.

“Nguồn lực có hạn, phải đưa ra các định hướng ưu tiên, dự án nào có tác động lớn tới kinh tế – xã hội địa phương thì lựa chọn làm trước”, hơn một lần, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng đã nhấn mạnh.

Thấu hiểu điều đó, nên dù nhu cầu đầu tư rất lớn, từ tuyến đường cao tốc Bắc – Nam đoạn Quảng Ngãi – Bình Định, hay Dự án cao tốc Quy Nhơn – Pleiku, đến nâng cấp các tuyến quốc lộ 19B và 19C đoạn qua tỉnh Bình Định, xây dựng cầu Thị Nại 2, đường ven biển, đập dâng Phú Phong, cảng cá và khu neo đậu tàu thuyền trú tránh bão Tam Quan…, nhưng Bí thư Tỉnh ủy Bình Định Hồ Quốc Dũng cho biết, những dự án ưu tiên của tỉnh là tuyến đường cao tốc Bắc – Nam đoạn qua Bình Định và đường cao tốc nối Quy Nhơn với Pleiku…

Ủng hộ việc thực hiện Dự án cao tốc Bắc – Nam đoạn Quảng Ngãi – Bình Định, bởi cao tốc là phải thông toàn tuyến mới hiệu quả, nếu làm chậm sẽ làm chậm đi cơ hội phát triển của đất nước, nhưng Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng lại băn khoăn với đề xuất về tuyến cao tốc nối Quy Nhơn với Pleiku.

Lý do là, dù có cao tốc sẽ kéo gần Tây Nguyên với Bình Định hơn, nhưng làm cao tốc còn liên quan đến nguồn lực, đến khả năng tham gia của người dân… Bởi thế, lựa chọn ưu tiên có thể là vẫn quy hoạch làm cao tốc, nhưng theo lộ trình, trước tiên làm đường tốc độ cao, sau đó sẽ cân nhắc để làm cao tốc.

Trong khi đó, Bí thư Tỉnh ủy Sơn La Nguyễn Hữu Đông xác định rất rõ rằng, Sơn La muốn được đầu tư tuyến đường cao tốc Hòa Bình – Mộc Châu, bởi con đường này không chỉ giúp phá thế độc đạo của Quốc lộ 6, góp phần to lớn trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế vùng Tây Bắc, mà còn tránh được các đoạn tuyến có đèo dốc quanh co, nhất là các đoạn tuyến sương mù dày đặc rất nguy hiểm cho các phương tiện tham gia giao thông, nhưng trước mắt, cũng chỉ đề xuất đầu tư một đoạn tuyến và trước tiên chỉ làm đường có bề rộng nền đường đảm bảo hai làn xe chạy được tốc độ cao. Chuyện làm đường cao tốc thì có thể… “tính sau”.

Nguồn lực có hạn, thì không thể dự án nào cũng chọn. Ngay như ngành giao thông – vận tải, dự kiến được bố trí nhiều nguồn lực đầu tư công trung hạn nhất trong số các ngành kinh tế, cũng phải “nâng lên, đặt xuống” rất nhiều trước khi quyết định lựa chọn các dự án sẽ đầu tư trong giai đoạn 2021 – 2025.

“Các dự án được lựa chọn phải đáp ứng các tiêu chí là công trình động lực quan trọng của quốc gia, quy mô lớn, kết nối liên vùng và phải khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí, kém hiệu quả”, Bộ trưởng Bộ Giao thông – Vận tải Nguyễn Văn Thể nói.

Tiền sẽ đến đúng… địa chỉ

5 năm trước, khi kế hoạch đầu tư công trung hạn đầu tiên được triển khai, do nguồn lực phải dành quá nhiều cho việc xử lý hậu quả của việc đầu tư manh mún, tràn lan giai đoạn trước, nên “cái khó bó cái khôn”, không nhiều dự lớn tốt được lựa chọn. Nhưng nay, câu chuyện sẽ khác.

Cùng với việc báo cáo lên Quốc hội Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021 – 2025 vào cuối tuần trước, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cũng đã đặt lên bàn các đại biểu Quốc hội danh mục 4.979 dự án dự kiến được đầu tư trong 5 năm tới (ngoại trừ một số dự án quốc phòng, an ninh), giảm một nửa so với giai đoạn 2016 -2020. Trong số này, có 2.236 dự án khởi công mới. Ngân khoản lớn hơn, số dự án giảm một nửa, nên số vốn bố trí bình quân cho một dự án đã tăng vọt lên trên 210 tỷ đồng.

“Như vậy, số dự án thực hiện trong giai đoạn tới đây đã giảm hơn một nửa so với giai đoạn 2016 – 2020 và so với giai đoạn trước nữa thì giảm đến 4 lần. Mức bố trí cho từng dự án đã tăng lên đến 2,4 lần. Tôi thấy đây là một cố gắng, nỗ lực để khắc phục đầu tư dàn trải và phân tán”, ông Hà Ngọc Chiến, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc bày tỏ quan điểm.

Trong khi đó, thẩm tra Báo cáo của Chính phủ về Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021 – 2025, Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội cũng đã bày tỏ sự đồng tình khi lần này, các dự án được lựa chọn đầu tư đều là dự án trọng điểm quốc gia, dự án có tính kết nối, có tác động liên vùng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương và cả nước.

“Thực ra, dựa trên nguồn lực được phân bổ, các địa phương có thể chỉ cần chọn đầu tư một dự án động lực, có tác động lan tỏa tới kinh tế – xã hội, thì sẽ hiệu quả hơn là lựa chọn nhiều dự án mà tác động lan tỏa ít”, một chuyên gia kinh tế nói như vậy với phóng viên Báo Đầu tư.

Còn Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết, 5 năm nữa, dựa trên nguồn lực đầu tư công 2,87 triệu tỷ đồng, chúng ta sẽ xây dựng được hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại cả về kinh tế và xã hội, hoàn thành các công trình quan trọng quốc gia, trọng điểm về giao thông, thích ứng với biến đổi khí hậu, hạ tầng thông tin, chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, xã hội số…

Khi ấy, một loạt công trình cơ bản sẽ hoàn thành, như các tuyến đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông; đường vành đai 3, vành đai 4 khu vực động lực Hà Nội, TP.HCM; các tuyến nối vùng Nam Trung bộ với Tây Nguyên…

Khi đó, trên 1.700 km đường ven biển từ Quảng Ninh đến Kiên Giang cũng sẽ hoàn thành. Hành lang kinh tế Đông -Tây; các hồ chứa nước, các công trình thủy lợi trọng yếu ở vùng Tây Nguyên, Nam Trung bộ và Đồng bằng sông Cửu Long cũng sẽ được nâng cấp, sửa chữa, hoàn thành…

Chưa kể, còn là cơ sở vật chất các trường đại học có tính chất liên ngành, các dự án thủy lợi, các công trình hạ tầng cho phát triển vùng khu vực miền núi phía Bắc, các công trình đường bộ cao tốc và đường thủy nội địa cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long…

Một kế hoạch đầu tư công trung hạn có trọng tâm, trọng điểm, có tầm nhìn xa sẽ góp phần quan trọng giúp Việt Nam có nền tảng quan trọng cho tăng trưởng và phát triển trong giai đoạn sau…

(Còn tiếp)

Nguồn dẫn: Hà Nguyễn/ Báo đầu tư

Link bài gốc: https://baodautu.vn/thuoc-dac-tri-cho-giai-ngan-von-dau-tu-cong—bai-2-tien-phai-den-dung-dia-chi-d148098.html

Chậm giải ngân vốn đầu tư công đã trở thành căn bệnh kinh niên của nền kinh tế. Để giải quyết dứt điểm, phải có các thuốc “đặc trị”, không phải chỉ bằng quyết tâm chính trị, mà phải bằng cả một kế hoạch đầu tư công trung hạn hiệu quả và có tầm nhìn xa.

Bài 1: Bàn cách tiêu 2,87 triệu tỷ đồng

Trong 5 năm của kế hoạch đầu tư công trung hạn đầu tiên (2016 – 2020), nền kinh tế có 2 triệu tỷ đồng để đầu tư. 5 năm sau, con số dự kiến tăng lên tới 2,87 triệu tỷ đồng. Vấn đề là, làm sao để tiêu hết và tiêu hiệu quả những đồng vốn quý báu này?

2 triệu tỷ đồng đã… đi đâu?

Có một câu hỏi luôn được đặt ra trong thời gian qua là vì sao, trong 5 năm qua, không có dự án quy mô lớn nào được hoàn thành, đưa vào sử dụng.

“Vậy thì 2 triệu tỷ đồng đó đã được đầu tư vào đâu?”, bà Vũ Thị Lưu Mai, Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội đã nhiều lần đặt câu hỏi.

Và bây giờ, Chính phủ đã có câu trả lời. Trong bản báo cáo được Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng thừa ủy quyền Chính phủ gửi tới Quốc hội, thì trong giai đoạn 2016 – 2020, Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư trung hạn trên 1,8 triệu tỷ đồng cho các bộ, ngành, địa phương. Tuy nhiên, trên thực tế, tổng mức đầu tư công hằng năm thuộc dự toán ngân sách nhà nước được Quốc hội quyết nghị đạt trên 1,9 triệu tỷ đồng, bằng 96,3% tổng kế hoạch đầu tư công trung hạn, cao hơn 110.507 tỷ đồng kế hoạch đầu tư công trung hạn được giao.

Có được con số này chủ yếu do Quốc hội cho phép các địa phương có nguồn thu lớn, vượt thu được giao kế hoạch đầu tư công hằng năm từ nguốn vốn cân đối ngân sách địa phương. Còn thực tế, phần vốn ngân sách trung ương chỉ đạt trên 637.000 tỷ đồng, thấp hơn trên 130.000 tỷ đồng so với tổng mức kế hoạch đầu tư trung hạn vốn ngân sách trung ương được giao.

Khoan nói tới câu chuyện vốn ngân sách trung ương không được thu xếp đủ, nhìn vào con số 11.000 dự án sử dụng vốn ngân sách được đầu tư trong giai đoạn 2016 – 2020 đã đủ thấy, Chính phủ đã phải vất vả nhường nào trong phân bổ vốn cho các dự án.

Chưa kể, khoản tiền này còn phải được dành cho hai chương trình mục tiêu quốc gia (gần 73.000 tỷ đồng) và dành giải quyết nợ đọng xây dựng cơ bản của giai đoạn trước (hơn 8.800 tỷ đồng, bao gồm cả hơn 1.000 tỷ đồng của các chương trình mục tiêu quốc gia).

Chưa hết, còn gần 90.000 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương ứng trước từ kế hoạch hằng năm đến hết năm 2015 phải thu hồi. Tuy cuối cùng, mới chỉ có hơn một nửa được bố trí trong giai đoạn này để thu hồi vốn ứng trước, số còn lại sẽ tiếp tục được bố trí trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2021 – 2025 để thu hồi, song cũng đã “ngốn” mất 41.600 tỷ đồng của kế hoạch trung hạn 2016 – 2020.

Và thực tế, trong tổng số 11.000 dự án được đầu tư trong 5 năm qua, cũng chỉ có 4.208 dự án khởi công mới, còn lại có tới 5.271 dự án chuyển tiếp từ giai đoạn trước sang. Con số 11.000 dự án, theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, chỉ bằng phân nửa so với giai đoạn trước đó. Tức là, trong kế hoạch đầu tư công trung hạn đầu tiên, việc đầu tư đã bớt phần phân tán và manh mún hơn.

“Nhưng trong giai đoạn này, một tỷ lệ rất lớn vốn đầu tư công trung hạn được dành cho các mục tiêu trả nợ xây dựng cơ bản, thu hồi vốn ứng trước, vốn cho các dự án chuyển tiếp, vốn cho các chương trình mục tiêu quốc gia, nên thực tế, số lượng vốn còn lại không nhiều. Mà như thế, thật khó để nói đến chuyện dành vốn cho dự án lớn, hay khởi công mới dự án”, một vị chuyên gia trong ngành sau khi tính toán đã nói với phóng viên Báo Đầu tư.

Thực tế, chỉ một khoản vốn không lớn được dành đầu tư cho các dự án trọng điểm. Và đó là lý do vì sao, các dự án như cao tốc Bắc – Nam, Sân bay Long Thành… có thể được khởi công vào cuối kỳ trung hạn.

Tuy vậy, nhìn lại cả chặng đường 5 năm thực hiện Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2016 – 2020, những thành tựu đã được ghi nhận. Khắc phục được tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí kém hiệu quả là một chuyện. Chuyện khác, theo báo cáo của Chính phủ, rất nhiều dự án cũng đã được hoàn thành và đưa vào sử dụng.

Cụ thể, trong tổng số 11.000 dự án được đầu tư trong giai đoạn vừa qua, có 7.354 dự án đã hoàn thành. Trong đó, có 4.547 dự án chuyển tiếp và 2.807 dự án khởi công mới.

“Chúng ta đã hoàn thành, đưa vào khai thác được 468 km đường bộ cao tốc, bao gồm cả các dự án do địa phương kêu gọi đầu tư; nâng cấp được 600 km quốc lộ, 31 cầu lớn và cầu trung”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết.

Có rất nhiều dự án có ý nghĩa có thể được kể tên. Chẳng hạn, các dự án cầu cạn Mai Dịch – Nam Thăng Long, đường ô tô Tân Vũ – Lạch Huyện, tuyến Lộ Tẻ – Rạch Sỏi, đường kết nối khu vực trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long, đường nối cao tốc Hà Nội – Hải Phòng với Cầu Giẽ – Ninh Bình giai đoạn I, hay các cầu Hưng Hà, Thịnh Long, Vàm Cống, Cao Lãnh, rồi Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng, 13 km đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông…

Đó mới là các dự án trong ngành giao thông. Còn rất nhiều dự án trong các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, giáo dục, y tế, xã hội, an ninh – quốc phòng… cũng đã hoàn thành, đưa vào sử dụng và phát huy hiệu quả. Còn có những tồn tại, hạn chế nhất định, nhưng 2 triệu tỷ đồng đã được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả.

Thẩm tra báo cáo của Chính phủ, Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội cũng đã khẳng định rằng, các dự án hoàn thành, đưa vào sử dụng trong giai đoạn này đã phát huy hiệu quả kinh tế – xã hội, tạo động lực quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo hướng bền vững.

Bàn cách tiêu 2,87 triệu tỷ đồng giai đoạn 2021 – 2025

Không phải chỉ là 2 triệu tỷ đồng, mà sẽ có tới 2,87 triệu tỷ đồng sẽ được bố trí cho Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021 – 2025. Trong số này, vốn ngân sách trung ương là 1,5 triệu tỷ đồng, vốn ngân sách địa phương là 1,37 triệu tỷ đồng. Con số này dự kiến sẽ chính thức được Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng thay mặt Chính phủ báo cáo Quốc hội vào ngày 24/7 tới.

Kỳ họp Quốc hội tháng 10 năm ngoái, lần đầu tiên, Dự thảo Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2021 – 2025 đã được đưa ra lấy ý kiến của các đại biểu Quốc hội. Nhưng khi đó, con số được báo cáo chỉ là 2,75 triệu tỷ đồng. Còn bây giờ, căn cứ vào kết quả thu ngân sách nhà nước năm 2020 (cao hơn đánh giá tại thời điểm tháng 10/2020), dẫn đến dự kiến thu ngân sách nhà nước giai đoạn 2021 – 2025 tăng, Chính phủ đã quyết định đề xuất con số 2,87 triệu tỷ đồng, với chủ trương là sẽ giảm tỷ trọng chi thường xuyên, tăng tỷ trọng chi đầu tư.

Con số này đã nhận được sự đồng tình của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Ngay cả Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội cũng cho rằng, về tổng thể, so với giai đoạn 2016-2020, vốn đầu tư công dự kiến tăng 1,43 lần, tỷ trọng chi đầu tư phát triển dự kiến khoảng 28 – 29% tổng chi ngân sách nhà nước, cao hơn số kế hoạch giai đoạn 2016 – 2020 là tích cực.

Tuy nhiên, một cách thẳng thắn, Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội cũng đã lưu ý Chính phủ tiếp tiếp tục rà soát thận trọng nguồn thu để bảo đảm tính khả thi của kế hoạch, giữ vững an toàn nợ công. Đồng thời, việc xác định dự toán chi đầu tư hàng năm phải dựa trên cơ sở thu ngân sách nhà nước thực tế từ thực lực của nền kinh tế, trường hợp hụt thu phải điều hành giảm chi tương ứng, vay đầu tư trong khả năng trả nợ, không tạo áp lực trả nợ quá lớn cho giai đoạn sau. Và tất nhiên, cũng phải bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng với các nhiệm vụ an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững.

Với con số được “tạm chốt”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết, Chính phủ xác định sẽ ưu tiên nguồn lực thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, các dự án quan trọng quốc gia, các dự án lớn, liên vùng, lan tỏa, các khu vực khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam bộ, đồng thời dành nguồn lực thích đáng hỗ trợ giải quyết các điểm nghẽn phát triển đô thị, trung tâm kinh tế, cực tăng trưởng vùng và cả nước…

Theo kế hoạch, trong giai đoạn 2021 – 2025 các bộ, cơ quan trung ương và địa phương dự kiến bố trí cho 4.979 dự án, giảm hơn một nửa so với giai đoạn 2016 – 2020, trong đó có 2.236 dự án khởi công mới. Như vậy, nếu tính bình quân, số vốn bố trí cho 1 dự án là 210,4 tỷ đồng, cao gấp 2,4 lần so với giai đoạn 2016 – 2020 (88 tỷ đồng/dự án).

Theo đề xuất ban đầu, trong kế hoạch trung hạn 2021 – 2025, số vốn đầu tư 2,75 triệu tỷ đồng sẽ được dành cho khoảng 6.440 dự án. Trong đó, có 206 nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư; 57 nhiệm vụ quy hoạch; 2.880 dự án chuyển tiếp; 3.304 dự án khởi công mới, bằng 78,5% số dự án khởi công mới trong giai đoạn 2016 – 2020.

Con số trên, theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, là đã giảm một nửa so với giai đoạn trước. Tuy vậy, sau chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, rằng phải “siết” đầu tư công hơn nữa, tập trung vào các dự án trọng tâm, trọng điểm, kiên quyết cắt bỏ những dự án chưa thực sự cần thiết, kém hiệu quả, con số còn lại chưa đến 5.000 dự án.

“Như vậy là sẽ có dư địa để đầu tư các dự án ra tấm, ra món”, một vị chuyên gia nói.

Chọn dự án “ra tấm, ra món”, có tính chất “quả đấm thép” là yêu cầu đầu tiên, nhưng lại rất quan trọng đối với việc xây dựng và triển khai thành công một kế hoạch đầu tư công trung hạn.

“Không chuẩn bị tốt, không có danh mục dự án tốt, thì có tiền cũng không giao vốn được”, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nói.

Không chỉ là không giao vốn được, mà nếu không lựa chọn được dự án tốt, thì hiệu quả đầu tư cũng sẽ bị ảnh hưởng.

(Còn tiếp)

Nguồn dẫn: Hà Nguyễn/ Báo đầu tư

Link bài gốc: https://baodautu.vn/thuoc-dac-tri-cho-giai-ngan-von-dau-tu-cong—bai-1-ban-cach-tieu-287-trieu-ty-dong-d147952.html

Vốn bình quân cho 1 dự án cao gấp 2,4 lần 

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết, tổng số vốn ngân sách nhà nước (NSNN) dự kiến đầu tư trong giai đoạn 2021-2025 là 2.870.000 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách Trung ương (NSTW) là 1.500.000 tỷ đồng; vốn ngân sách địa phương (NSĐP) là 1.370.000 tỷ đồng.

Số vốn các bộ, cơ quan trung ương và địa phương phân bổ chi tiết tối đa là 2.720 nghìn tỷ đồng, trong đó NSTW là 1.350 nghìn tỷ đồng, NSĐP là 1.370 nghìn tỷ đồng.

Dự phòng vốn NSTW là 10% (150.000 tỷ đồng) bằng với mức dự phòng giai đoạn 2016-2020. Mức dự phòng NSĐP do Hội đồng nhân dân tỉnh quyết định theo quy định tại khoản 6 Điều 51 Luật Đầu tư công.

Khẳng định phương án kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 phải bố trí theo thứ tự ưu tiên của pháp luật, Bộ trưởng cho biết  tổng số dự án thực hiện trong giai đoạn 2021-2025 dưới 5.000 dự án, giảm hơn một nửa so với giai đoạn 2016-2020, trong đó thu hồi dứt điểm số vốn ứng trước kế hoạch, hoàn thành các dự án chuyển tiếp, khởi công mới khoảng 2.236 dự án.

Mức vốn bố trí bình quân cho 01 dự án là 210,4 tỷ đồng, cao gấp 2,4 lần so với giai đoạn 2016-2020 (88 tỷ đồng/dự án).

Chính phủ xác định bố trí đủ vốn đầu tư cho các chương trình, dự án trọng điểm quốc gia và 3 Chương trình mục tiêu quốc gia; hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng của dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành và đáp ứng yêu cầu tiến độ để cơ bản hoàn thành tuyến đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông, đường vành đai 3, 4 của khu vực động lực Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, kết nối vùng đồng bằng sông Cửu Long, tuyến nối Tây Nguyên với Nam Trung Bộ, khu vực miền núi phía Bắc, tuyến đường ven biển, hành lang kinh tế Đông – Tây.

Năm 2025, cơ bản hoàn thành các tuyến đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông;

Dự kiến kết quả đạt được, Bộ trưởng cho biết đến năm 2025, cơ bản hoàn thành các tuyến đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông; đường vành đai 3, vành đai 4 khu vực động lực Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh; tuyến nối vùng Nam Trung Bộ với Tây Nguyên, đầu tư hạ tầng cho phát triển vùng khu vực miền núi phía Bắc, các công trình đường bộ cao tốc và đường thủy nội địa cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

5 năm tới cũng sẽ hoàn thành trên 1.700 km đường ven biển từ Quảng Ninh đến Kiên Giang; hành lang kinh tế Đông – Tây; sửa chữa nâng cấp, xây dựng các hồ chứa nước, các công trình thuỷ lợi trọng yếu ở vùng Tây Nguyên, Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long; bảo đảm an ninh nguồn nước phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân vùng khan hiếm nước.

Kết quả nữa là hoàn thành 84 dự án kết nối liên vùng, dự án lan tỏa, có ý nghĩa thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của các địa phương, bảo đảm cơ cấu đầu tư hài hòa, hợp lý, hiệu quả giữa các vùng, vừa gia tăng động lực tăng trưởng, vừa bảo đảm an sinh xã hội, phòng, chống dịch bệnh, thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, phòng chống sạt lở, tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh…

Kế hoạch của Chính phủ còn là tiếp tục hoàn thiện cơ sở vật chất các trường Đại học quốc gia, đại học có tính liên ngành, các cơ sở đào tạo nghề chất lượng cao góp phần phát triển nguồn nhân lực, nâng cao trình độ quản lý, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tiếp cận trình độ các nước ASEAN 4 và G20; nâng cao năng lực của các cơ sở nghiên cứu, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tạo những sản phẩm công nghệ lõi để làm chủ công nghệ, dẫn dắt và lan tỏa, thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng và phát triển mạnh khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo.

38.738 tỷ đồng cho cao tốc Bắc – Nam giai đoạn 2

Tại tờ trình, Chính phủ trình Quốc hội thông qua danh mục 3 chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) với tổng số vốn NSTW chi cho đầu tư là 100 nghìn tỷ đồng,. Gồm CTMTQG phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số là 50 nghìn tỷ đồng; CTMTQG xây dựng nông thôn mới là 30 nghìn tỷ đồng; CTMTQG giảm nghèo và an sinh xã hội bền vững là 20 nghìn tỷ đồng.

Đối với các dự án quan trọng quốc gia, Chính phủ đề nghị thông qua danh mục và mức vốn bố trí cho 2 dự án chuyển tiếp  và khởi công mới 1 dự án đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư  là 65.795,847 tỷ đồng; khoảng 38.738 tỷ đồng để đầu tư các đoạn tuyến thuộc tuyến đường bộ cao tốc Bắc – Nam (giai đoạn 2).

Đối với số vốn còn lại khoảng 78.719 tỷ đồng để đầu tư các dự án đường bộ cao tốc, dự án trọng điểm khác, đề xuất của Chính phủ là trường hợp phát sinh tiêu chí dự án quan trọng quốc gia, Chính phủ sẽ trình Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư, phê duyệt danh mục và mức vốn bố trí cho từng dự án theo đúng quy định.

Chính phủ cũng đề nghị Quốc hội cho phép kéo dài kế hoạch vốn các năm 2017, 2018 sang giai đoạn 2021-2025 của 12 dự án với số vốn là 4.118,884 tỷ đồng .

Sau khi nghe báo cáo của Chính phủ và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Tài chính – ngân sách, Quốc hội thảo luận tại tổ về kế hoạch kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025.

Nguồn dẫn: Nguyễn Lê/ Báo đầu tư

Link bài gốc: https://baodautu.vn/trinh-quoc-hoi-quyet–287-trieu-ty-dong-chinh-phu-muon-hoan-thanh-nhieu-du-an-lon-d148080.html